RSS feed

Editorial

Στον απόηχο της οικονομικής κρίσης, η οποία έχει κλονίσει τις δυτικές κοινωνίες και τους κρατικούς προϋπολογισμούς τους, πολλές αλλαγές έχουν συντελεστεί στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης τους τελευταίους μήνες. Τα πανεπιστήμια καλούνται να αντεπεξέλθουν σε πολλές προκλήσεις, π.χ. να αντιμετωπίσουν τις ραγδαίες τεχνολογικές αλλαγές αποτελεσματικά, να ενισχύσουν τους δεσμούς τους με την αγορά εργασίας και να γίνουν πιο αποδοτικά από πλευράς κόστους, βρίσκοντας νέες πηγές χρηματοδότησης. Σε έναν κόσμο που φαίνεται να μεταβάλλεται συνέχεια και όπου οι κυβερνήσεις είναι όλο και πιο απρόθυμες να χρηματοδοτούν την εκπαίδευση, προτεραιότητα έχει όχι τόσο η απλή απόκτηση γνώσεων, αλλά η ανάπτυξη της ικανότητας των φοιτητών να προσαρμόζονται σε συνεχώς διαφοροποιούμενες καταστάσεις και η απόκτηση μεταβιβάσιμων δεξιοτήτων.

Αυτές οι πρόσφατες αλλαγές δεν πραγματοποιούνται απρόσκοπτα, όπως έχουν δείξει οι μεγάλες διαμαρτυρίες στη Γαλλία, στη Γερμανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, με θέμα τα δίδακτρα και τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Στα γνωστικά αντικείμενα των επιχειρήσεων και των θετικών επιστημών τα προγράμματα σπουδών προσαρμόζονται αποτελεσματικά στις νέες απαιτήσεις. Ωστόσο στους φιλολογικούς κλάδους οι προβλέψεις είναι δυσοίωνες. Οι ανθρωπιστικές σπουδές, οι οποίες καθόλη τη διάρκεια του εικοστού αιώνα αποτελούσαν ισχυρούς πυλώνες της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, φθίνουν με ανησυχητικούς ρυθμούς. Σε πολλά ιδρύματα τα τμήματα ξένων γλωσσών, φιλοσοφίας και ιστορίας απειλούνται με κλείσιμο.

Ως αντικείμενο, οι μεταφραστικές σπουδές γεννήθηκαν μέσα από τα δοκιμαζόμενα τμήματα φιλολογίας, συγκριτικής λογοτεχνίας ή γλωσσολογίας και σε πολλές περιπτώσεις κατέληξαν να έχουν μεγαλύτερη επιτυχία από τα τμήματα από τα οποία προήλθαν, ιδιαίτερα δε στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ο κλάδος αυτός ήρθε στο προσκήνιο μόλις την τελευταία δεκαετία του 20ού αιώνα. Η μετάφραση θεωρήθηκε τομέας επαγγελματικής κατάρτισης με έμφαση στην απόκτηση δεξιοτήτων, γι’ αυτό και έθελξε τους υποψήφιους φοιτητές, πολλοί εκ των οποίων προέρχονταν από μεικτό πολιτιστικό περιβάλλον, καθώς και τους εκπαιδευτικούς φορείς, που θεώρησαν ότι αυτός ο αναπτυσσόμενος κλάδος θα συντελούσε, σε ορισμένο τουλάχιστον βαθμό, στην απόκτηση μεταβιβάσιμων δεξιοτήτων και στη βελτίωση της απασχολησιμότητας των αποφοίτων.

Παρ’ όλα αυτά, όπως σημειώνει ο Μιχάλης Σαχίνης στο εισαγωγικό του σημείωμα, ο τομέας της διδακτικής της μετάφρασης άργησε να αναπτυχθεί. Υπάρχουν σχετικά λίγες βιβλιογραφικές πηγές που να επικεντρώνονται στην κατάρτιση των μεταφραστών και των διερμηνέων, αλλά και των εκπαιδευτών τους. Εξάλλου, η αυξανόμενη βιβλιογραφία στο αντικείμενο αυτό αφορά συνήθως σε συγκεκριμένες γλώσσες. Το παρόν τεύχος επιμελείται ένας νέος ερευνητής, προσφέροντας μια συνολική επισκόπηση του χώρου. Τα άρθρα που συγκέντρωσε προέρχονται από ένα εντυπωσιακά ευρύ φάσμα ερευνητών από την Ιαπωνία, το Χονγκ-Κονγκ, την Ελλάδα, τη Μαλαισία, την Πολωνία, την Ισπανία, την Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο, που ασχολούνται με μια ποικιλία θεμάτων, από την κατάρτιση μεταφραστών για την Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι την κατάρτιση διερμηνέων και ειδικών τοπικής προσαρμογής (localisers). Σκοπός του JoSTrans ήταν ανέκαθεν να αποτελέσει ένα μέσο διάδοσης γνώσεων και πληροφοριών για τους πανεπιστημιακούς και τους επαγγελματίες μεταφραστές, αλλά αυτός ο ρόλος γίνεται ακόμη πιο σημαντικός, όταν ερευνάται ένα αντικείμενο που ακόμα δεν έχει αναπτυχθεί πλήρως. Ελπίζουμε να μπορέσουμε να σας μεταδώσουμε το πάθος και τον ενθουσιασμό με τον οποίο ο Μιχάλης Σαχίνης συνέλεξε αυτά τα άρθρα!

Lucile Desblache (μετάφραση: Μιχάλης Σαχίνης)